Stress: lichamelijke klachten en hoe je ze verlicht

Wat de oorzaak ook is – een stressvolle periode of een te hoge werkdruk – je wil zo snel mogelijk van stress af. ‘t Probleem is alleen: je merkt stress niet altijd op, waardoor het door sluimert en zich nestelt in je lijf. In dit artikel vertellen we je op welke symptomen je moet letten en hoe je het (bij de bron) aanpakt.

Je hebt het vaak direct door: of je gestresst bent. Je bent prikkelbaar, snauwt misschien net iets eerder tegen een collega en hebt moeite om je concentreren. Onder andere dan, want stress kent tal van symptomen. 

Toch sta je zelden stil bij wat het letterlijk met je lijf doet. Goed, je ervaart misschien een verhoogde hartslag en heb na een avondje piekeren wat hoofdpijn, maar wanneer je wil vaststellen of je gestresst bent kijk je veelal toch naar hoe jij je voelt. Wanneer je dan merkt dat je geen onrust voelt, stel je vast dat je dan vast ook geen stress ervaart.

Toch is dat een verkeerde manier om stress vast te stellen, zegt ook een baanbrekend onderzoek:

Hoofd, schouders, knie en stress

De studie ‘The Physics of Emotion’, uitgevoerd door neurofarmacoloog Candace Pert, toonde aan dat stress en de emoties die daarbij horen zich onbewust in je lijf nestelen. Dit zorgt vervolgens voor allerlei lichamelijke reacties.

Misschien vind je dit tegenwoordig niet raar om te lezen, maar destijds was dit wereldschokkend nieuws: jouw emoties bleken effect te hebben op je lijf! Onderzoekster Candace Pert formuleert het als volgt:

‘Je lichaam is je onderbewuste gemoed. Het past zich aan aan de emoties je die ervaart.’

Echt! Ga maar eens na:

Misschien ben je op dit moment niet gestresst. Je leest dit artikel op je telefoon onder het genot van een kopje thee, en het leven is prima. Goed, je moet volgende week een belangrijk rapport aanleveren, maar daar maak je je op dit moment niet druk om. Dus of je gestresst bent, nee zo voelt het niet.

Maar kijken we nu naar je lijf dan zien we wat anders; de onbewuste tekenen van stress:

  • Het klemmen van je kaken bijvoorbeeld. Relax!
  • Het onbewust ballen van je vuisten. Ontspan!
  • De opgetrokken schouders. Niet nodig!
  • En dat fronsen van je wenkbrauwen? Krijg je alleen maar rimpels van!

Met andere woorden:

Zonder dat jij het doorhebt of bewust doet, ervaar je stress. Misschien niet mentaal, maar wel fysiek. 

Het is belangrijk dat je deze tekenen niet wegwuift, maar dat je ze herkent. Het is de manier waarop jouw lijf aan jou laat weten: ‘hé, er klopt iets niet.’ Vervolgens toch over je grenzen heen blijven gaan en de signalen negeren, kan uiteindelijk resulteren in chronische stress of erger: in een burn out. 

Negeer de signalen die je lijf je geef dus niet, maar schenk er aandacht aan.

Stress lichamelijke klachten2

Maar hoe zit dat dan? De band tussen lichaam en geest

Terug naar dat onderzoek: jouw emoties blijken invloed uit te oefenen op je lijf. Hoe zit dat precies?

Nou, Pert toonde met haar onderzoek aan dat gevoelens bepaalde chemische verbindingen aanmaken. En die stoffen moeten ergens vrijkomen. Aangezien je lijf een prachtige verzamelplek is van weefsel, organen en spieren is er ontzettend veel plek om die stofjes dáár op te slaan. In de vorm van spanning. 

Je spieren, organen of klieren kunnen dus stress opslaan. Bizar, niet?

Pert:

‘Dit betekent dat emotioneel geheugen is opgeslagen in verschillende plekken in je lijf, soms in plaats van en soms naast een plek in je brein.[…] Niet uitgedrukte en onbewuste emoties worden letterlijk opgeslagen in het lichaam. Het zijn echte emoties die het lichaam wil uitdrukken, zodat ze opgelost kunnen worden.

Je lichaam probeert je dus letterlijk te waarschuwen. Het vindt het namelijk alles behalve fijn om telkens in een staat van paraatheid te moeten verkeren. En wil ook gewoon ontspannen. Vandaar dat je lijf signalen naar bijvoorbeeld je nek stuurt; zodat jij het voelt en er iets aan kunt doen

En hoe doe je er dan wat aan? Nou, volgens Pert kun je heel eenvoudig naar de signalen luisteren die je lijf je geeft:

‘Je kunt jezelf altijd toegang verschaffen tot dit emotioneel geheugen, via het eiwitten-receptoren netwerk. En dat kan op verschillende manieren.’

Er blijken namelijk vaste plekken te zijn waar je lijf de stress opslaat. En wanneer je die kent en de symptomen van stress daar herkent, kun je aan je spanning werken. Laten we ze verder uitwerken:

Plekken waar je lichamelijke klachten door stress ervaart

Er zijn dus een aantal vaste plekken waar wij mensen stress opslaan, bijvoorbeeld in de huid of spieren rondom een gebied. In onderstaand plaatje kun je duidelijk zien waar we stress of andere emoties ervaren:

Stress lichamelijke klachten2

Gegevens uit het onderzoek. Klik om site te bezoeken

Interessant om te weten is, is dat deze klachten universeel zijn. Ze staan los van cultuur of spiritualiteit en geloof. Het toont enkel aan dat wij mensen emoties en gevoelens daadwerkelijk in ons lijf ervaren en voelen. 

Dat herken je misschien zelf ook wel: wanneer jij je schaamt merk je dat het rood je op de kaken slaat en je maag zich lijkt te keren. Ben je kwaad, dan merk je dat de gevoelens zich manifesteren in je bovenlijf.

Dat ervaart iedereen zo, niet alleen jij. Universeel dus. Vandaar dat het onderzoek ook aan kan tonen op welke lichamelijke klachten je moet letten wanneer je stress ervaart.

Dat zijn de volgende plekken:

1. Ogen en wenkbrauwen

Het onderzoek toonde aan dat stress zich al na enkele seconde in je lijf manifesteert en dan als eerste in je gezicht. Met name depressieve gevoelens lijken direct invloed te hebben op je ogen en wenkbrauwen. Zo zou je sneller je hoofd fronsen of knijpen met je ogen.

Hoe verlicht je deze klachten?

Doe je ogen even dicht, knijp ze samen en span open. Doe dat een aantal keer. Daarna plaats je je ringvinger aan de binnenkant van je ogen, bij je neus dus. Beweeg je vinger langzaam en geleidelijk naar de buiten, onder je ogen door en dan omhoog. Cirkeltjes maken dus. 

2. Mond en kaken

Naast je ogen houden ook je kaken snel stress vast. Zoveel zelfs dat je letterlijk aan iemand kunt zien of hij of zij langdurig veel stress ervaart: het gezicht kan vanwege het klemmen zijn symmetrie verliezen. Eén kant van het gezicht, en dan met name de kaak, lijkt meer dan meer aanwezig. 

Hoe verlicht je deze klachten?

Open je mond een beetje zodat je kaken niet meer op elkaar klemmen. Probeer als het lukt even te geeuwen. Je kaken langzaam van links naar rechts bewegen of ‘O’-tjes met je mond maken verlicht ook de spanning. 

3. Nek, schouders en rug

Dit zijn de plekken waarbij je stressklachten doorgaans snel herkent. Je ervaart een pijnlijke en stijve nek en merkt dat je schouders een beetje vast zitten. Beweging en zo nu en dan een welverdiende massage lijken deze klachten gelukkig wat te verlichten.

Maar wanneer je constant stress ervaart, loop je het risico dat deze spiergroepen zich verkorten. De klachten en pijn nemen dan toe, waardoor zelfs de beste massage je niet van je pijn kan verlichten.

De oorzaak is het langdurig stress ervaren zorgt voor een verminderde bloedsomloop op deze plekken. Er ontstaan dan melkzuurophopingen en -metabolieten die jouw pijnreceptoren activeren. Je ervaart dus niet alleen sneller pijn, maar de pijnklachten worden ook heviger

Hoe verlicht je deze klachten?

Zoals gezegd: massage en beweging (yoga werkt fantastisch), Maar je kunt ook zelf een aantal kleine oefeningen doen:

Trek je schouders rustig op en laat ze dan weer zakken. Draai ze naar voren, en weer naar achter. Leg je kin op je borstkas en draai vervolgens je hoofd langzaam naar links – goed zo – en weer naar rechts. 

4. Armen, benen en heupen

Zoals je in bovenstaand plaatje ziet ervaar je emoties ook in je ledematen. Bij negatieve gevoelens, zoals depressie of stress, zul je merken dat je deze zwaar en stijf aanvoelen. Ook dat valt weer te wijten aan die verminderde bloedsomloop. 

“Fun” fact: je heupen blijken verbonden te zijn met je kaken. Ervaar je stress dan zul je het allereerst in je bijtertjes voelen, waarna het doorsijpelt naar je heupen. Ook daar wil je dus wat aandacht aan schenken.

Hoe verlicht je deze klachten?

Ook hierbij heb je baat bij lichte fysieke beweging, zoals yoga. Zeker wanneer het op je heupen aankomt. Dit is toch vaak een plek die moeilijk te bereiken is. Hip-opening yoga poses kunnen je helpen die plek te openen. 

Stress lichamelijke klachten2

Wat beter werkt: aanpakken bij de bron

Hopelijk heeft dit artikel je bewust gemaakt van het effect dat stress op je lijf heeft. Probeer bovenstaande tips dan ook zeker eens uit wanneer je je zorgen maakt of je in een stressvolle situatie begeeft en schenk een aandacht aan de signalen die je lijf afgeeft.

Besef wel dat dit enkel symptoombestrijding is. Je kunt je laten masseren tot je een ons weegt of yoga doen tot je zo soepel bent als een rubberen elastiekje: indien je jouw stress niet bij de bron aanpakt blijf je bezig. Kijk daarom naar de oorzaken en werk dááraan.

Wat we veelal in onze trainingen zien is dat werkstress – en dan met name het niet kunnen plannen en organiseren ervan – de oorzaak is. Je neemt langdurig te veel werk op je of hebt het gevoel alsof je constant achter de feiten aanloopt. Dat eist een tol op je lijf.

Indien dat jouw stressveroorzaker is, raden we je een aantal dingen aan:

  • Kijk eens kritisch naar hoe je jouw werkzaamheden plant. Waar gaat al je tijd aan op en kan dit niet slimmer?
  • Ben je wel met de juiste dingen bezig? Steek je tijd en aandacht in wat werkelijk prioriteit heeft of ben je vooral met randzaken bezig?
  • Geef je tijdig jouw grenzen aan? Durf je ‘nee’ te zeggen tegen zaken en personen die jouw aandacht niet waard zijn of neem je alles maar klakkeloos op je?
  • Heb je overzicht? Weet je waar je vandaag en deze week aan toe bent of hobbel je telkens overal achteraan?

Dit zijn stuk voor stuk manieren om jezelf over te laten lopen van stress. 

Dat is waarom we tijdens onze 1-daagse training Time Management onze cursisten leren slimmer en efficiënter met hun werkzaamheden om te gaan. Zodat ze ‘s nachts kunnen slapen in plaats van stijf staan van de stress. 

Ben je daar nieuwsgierig naar volg de training Tim Management dan eens! Krijg je niet alleen een lekker (werk)leven van, maar geeft ook gewoon lekker rust!

© Copyright 1999 – - Tijdwinst.com (een handelsnaam van SRS Consulting B.V.)
X