Bij het Googlen van je klachten stuitte je al snel op de diagnose ‘burn out’, maar heeft deze digitale dokter het wel bij het juiste eind? Waarschijnlijk niet, zegt deze hoogleraar Psychologie. ‘De klachten bij burn out, depressie én stress hebben zoveel overlap dat je wellicht last hebt van de één in plaats van de ander’. Tijd dus om het (subtiele) verschil te leren kennen!

Wijzen jouw klachten op een burn out? Of toch op een depressie?

Je merkt al een tijdje dat je op je tandvlees loopt; je bent opgebrand, voelt je lusteloos en vat lastig slaap. Daarnaast wil het ook nog wel eens voorkomen dat je spontaan uitvalt tegen je partner of een collega. Kortom, je hebt je wel eens beter gevoeld.

Zelf vermoed je dat je een burn out hebt of er echt dicht tegenaan zit. Google je namelijk jouw klachten, dan is de diagnose duidelijk: een burn out. Of toch een depressie? Want dat lees je namelijk ook. Evenals dat je mogelijk zou kunnen lijden aan overmatige stress — wat is het nou?! Burn out, depressie of stress?

Lastig te beoordelen, zegt ook Witte Hoogendijk, psychiater, hoogleraar en hoofd van de afdeling Psychiatrie van het Erasmus Medisch Centrum Rotterdam.

Burn out klachten hebben namelijk ontzettend veel overlap met andere mentale aandoeningen. Neem bijvoorbeeld klachten als somberheid, gespannenheid of concentratie-problemen; die komen zowel bij een burn out als bij een depressie voor.

‘Depressie-, overmatige stress- en burn-out klachten lijken qua symptomen zodanig op elkaar dat het moeilijk is om zelf vast te stellen waar je nou precies last van hebt — je lichaam geeft namelijk in deze gevallen overeenkomstige signalen af.’

Je kunt daarom zelf heel moeilijk vaststellen waar je nou precies last van hebt. Het is dus zinloos om je burn out klachten te Googlen, want je zult geen concreet antwoord krijgen.

En om het nog even ingewikkelder te maken: je kunt zowel last hebben van een burn out, een depressie én overmatige stress ervaren. Sterker nog: de één kan in de ander overlopen.

Hoogendijk:

‘Een burn-out kan overgaan in een depressie, maar een depressie kan ook door weer iets heel anders dan een burn-out veroorzaakt worden, bijvoorbeeld door het verlies van een naaste.’

Als je dus een beetje pech hebt, kun je een verzameling aan narigheid hebben: een burn out omdat je de werkdruk niet meer aankunt, een depressie omdat je het thuis niet op rolletjes loopt én overmatige stress omdat de verbouwing van je huis maar niet opschiet.

Waarom dit belangrijk is om te weten

Veel te vaak slaan we op de zelf-diagnosticeren-tour. Je hebt last van een aantal nare klachten en besluit dokter Google te raadplegen; je typt in ‘burn out klachten’ en verwacht een lijst aan symptomen te zien die onderschrijven dat jij inderdaad daarmee te maken hebt. (Waarschijnlijk is dit ook hoe je bij dit artikel bent uitgekomen.)

Dit lijkt onschuldig, toch kun jij jezelf hiermee op een verkeerd spoor zetten. Wanneer jij namelijk leest dat het ‘maar gewoon stress is en dit vanzelf overgaat wanneer je meer slaapt en aan kruidentheetjes toegeeft’, ga je het werkelijke probleem misschien uit de weg.

In plaats van professionele hulp te zoeken en daadwerkelijk iets aan je burn-out of depressie te doen, sla je een andere weg in. Het gevaar is vervolgens dat je te lang met je klachten rondloopt en de situatie zelfs verslechtert. 

Belangrijk dus, dat je het verschil leert tussen burn out klachten, symptomen van depressie of indicators van overmatige stress.

Het verschil tussen burn out en depressie

Een burn out wordt officieel niet erkend als een mentale aandoening, maar is een term die een bepaalde moeheid beschrijft en het niet kunnen functioneren daardoor. Aangezien een depressie zich hier ook door kenmerkt, kan het dus al lastig zijn om de twee te onderscheiden. In beide gevallen kun je namelijk last hebben van:

  • Concentratie- en geheugenproblemen
  • Slaapproblemen
  • Een leeg, lusteloos en somber gevoel

Waar ze zich echter in onderscheiden, is het volgende.

Hoogendijk:

‘Bij burn out klachten is er sprake van een uitgeblust gevoel en chronische vermoeidheid. Een depressie kan eventueel het gevolg zijn van een burn out, maar dan wordt je daarbij ook nog eens getergd door negatieve gedachten over jezelf, desinteresse in alles, een sombere stemming, motorische onrust of juist een afgevlakte motoriek. Ook de gedachten aan de dood kunnen optreden, daar is bij een burn-out geen sprake van.’

1. Neerwaartse spiraal versus gerichte gedachten

Daarnaast zorgt een depressie sneller voor een neerwaartse spiraal. Zoals Hoogendijk zei, kamp je met een depressie sneller met deprimerende gedachten en zie je het leven niet meer zitten. Bij een burn out voel jij je óók slecht, maar is dit in de meeste gevallen gericht op externe factoren, zoals gedachten over je werk(zaamheden).

2. Breder versus specifiek

Een depressie doet zich daarbij ook vaak op meerdere gebieden voor. Je voelt je niet alleen slecht op je werk, maar ook wanneer je iets met vrienden onderneemt of thuis met je partner op de bank zit. Bij een burn out zit dit doorgaans anders: je bent op je werk zo opgebrand dat je haast niets gedaan krijgt, maar krijgt van je privé-omgeving juist veel energie en vreugde.

3. Afzondering versus afleiding

Iemand die depressief is zal zich daarnaast ook sneller distantiëren van vrienden of familie. Ook het verliezen van interesses in activiteiten of hobby’s komt vaak voor. Natuurlijk heeft een burn out óók effect op je relaties, maar dit gebeurt vaak pas na een langere periode. Ook blijf je doorgaans interesse houden in je hobbies en kunnen deze zelfs verlichting voor je bieden.

Kortom:

Je voelt je zowel bij een depressie als bij een burn out slecht en bepaalde klachten komen overeen. Toch beïnvloedt een depressie meerdere gebieden in je leven, voeren deprimerende gedachten de boventoon en heeft het sneller effect op de omgeving. Wanneer je merkt dat je hier last van hebt, zou je dus zomaar eens een depressie kunnen hebben in plaats van een burn out.

Het verschil tussen burn out en stress

Hierbij wordt het al lastiger om de één van de ander te onderscheiden.

Een burn out ligt vaak namelijk in het verlengde van een periode waarin je overmatig veel stress ervaart.

Stress is geen stoornis en ook geen ziekte. Het is eerder een natuurlijke reactie van jouw brein en lichaam op prikkels. Helemaal niet erg om (soms) te ervaren en in milde vorm juist goed voor je concentratie en productiviteit!

Ervaar je echter regelmatig veel stress met telkens kortere tijdspanne, dan kan stress zich opbouwen. Het hoopt zich beetje bij beetje totdat het ergens tot ‘uitbarsting’ moet komen — iets dat we een burn out noemen.

Stress is dus in feite een voorloper van een burn out.

Hoe herken je in welk ‘stadium’ je verkeerd?

1. Overgevoelig versus afgevlakt

Stress zorgt ervoor dat je jouw emoties sterker ervaart; je staat op scherp en kan ieder moment in tranen of een woedeaanval uitbarsten. Wanneer je last hebt van een burn out ervaar je sneller gevoelens van leegte. Je voelt niets of je emoties voelen afgevlakt aan; enthousiasme of onverschilligheid zijn voor jou een en hetzelfde.

2. Fight versus freeze

Stress zet jouw lijf in overdrive. Je kunt kortstondige uitbarstingen hebben, voelt je opgefokt en hebt een kort lontje. Een collega hoeft maar een verkeerde opmerking te maken en jouw irritatie kan dan spontaan omslaan in gesnauw. Bij een burn out voel je eerder gevoelens van hulpeloosheid en een gebrek aan energie. Het geven van een reactie op je collega kost je zelfs teveel kracht.

3. Fysieke klachten versus emotionele klachten

Stress manifesteert zich op verschillende plekken in je lijf. We schreven er een uitgebreid artikel over. Kortstondig kun je last krijgen van hartkloppingen, buik- en hoofdpijn. Langdurige stress kan leiden tot spierspanningen en stijfheid in bepaalde lichaamsdelen. Bij een burn out kan dit zich óók allemaal voordoen, maar zijn de klachten vaak eerder psychisch of emotioneel. Je kunt last krijgen van een laag zelfbeeld, piekergedachten of gevoelens van uitzichteloosheid.

Kortom:

Stress is dan misschien wel het beginstadium van een burn out, maar de klachten zijn nog net iets anders. Wanneer je stress ervaart reageer je heftiger, directer en ervaar je het direct in je lijf. Een burn out kenmerkt zich daarentegen door een gebrek aan energie; zowel lichamelijk als emotioneel. Dit kan je misschien enig inzicht geven in waar jij momenteel mee kampt.

Nu je dit weet: wat te doen bij burn out klachten?

Je kent nou grofweg de verschillen en overeenkomsten tussen burn out klachten, depressie en stress. Waar je ook last van denkt te hebben, belangrijk is dat je er iets mee doet.

Schakel professionele hulp in

Ongeacht of je een depressie of burn out hebt, wees niet bang om het probleem aan te kaarten bij een (huis)arts. Hij of zij kan pas de diagnose stellen en actief zoeken naar een oplossing. Grote stap misschien, maar het onder ogen komen van je klachten is geen zwaktebod. Het is juist de weg naar verlichting van je klachten.

Bespreek het met je werkgever

Ook hierbij maakt het niet uit waar je last van hebt; burn out, depressie of stress. Het helpt om tijdig aan de bel te trekken, zeker wanneer de werkdruk of -omgeving de veroorzaker is. Vaak kunnen jullie samen tot een oplossing komen en eventuele aanpassingen in je werkzaamheden doorvoeren.

Zorg goed voor jezelf

Voorkom dat stress en spanning zich opbouwen in je lijf. Waak er daarom voor dat je voldoende ontspant, zowel op je werk als daarbuiten. Neem regelmatig pauze, zorg voor (meer) beweging, ga op tijd naar bed en let extra goed op je voeding. Het zal een depressie of burn out wellicht niet voorkomen, maar het draagt wel bij een meer (mentale) energie.

Leer beter omgaan met werkdruk

Indien je continue stress ervaart vanwege jouw werkdruk, maak dit dan niet alleen bespreekbaar, maar zorg ook zelf voor meer overzicht en rust. Het volgen van een cursus Timemanagement kan hierbij helpen.

Natuurlijk lost het niet het probleem en zijn symptomen op, maar leren hoe je een structuur in je (werk)dag aanbrengt, kan wel degelijk helpen in het verminderen van stress. Volg ‘m dus eens, die 1-daagse cursus Time Management, en maak het jezelf wat makkelijker.

Meer lezen over (het voorkomen van) een burn out?

Wil je meer informatie over burn out? En met name hoe je er een kunt voorkomen of genezen? Raadpleeg dan eens onze andere artikelen. Daarin geven we je meer doelgerichte tips. Ook kun je onze burn out test doen om te zien of je er wellicht last van hebt.

Wie zijn wij? | Training Timemanagement

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.

  1. 1-daagse training Time Management | Blog
  2. 1-daagse training Assertiviteit | Blog
  3. 1-daagse training Gesprekstechnieken | Blog
  4. 1-daagse training Feedback Geven | Blog
  5. 1-daagse training Snellezen, Mindmapping en Geheugentechnieken | Blog
  6. 1-daagse training Effectief Thuiswerken voor Teams | Blog